Nazar boncuğu Anadolu'da doğan bebeğin beşiğinden yeni açılan dükkânın kapısına kadar her yerde karşımıza çıkar. Altına işlendiğinde ise bir inanç nesnesi olmaktan çıkıp her gün takılan bir parçaya dönüşür. Nazar takı seçimi bu yüzden iki soruyu birlikte sorar: anlamı nasıl taşımak istiyorsunuz, parçayı ne sıklıkla takacaksınız?

Mağazada en sık duyduğumuz cümle "küçük bir nazar olsun, hep üstümde dursun" oluyor. Ama küçük bir nazarın da farklı hâlleri var: mineli göz, firuze taş, sade altın kabartma ya da zincire dizilmiş boncuklar.

Aşağıda nazar takı modellerini biçimlerine göre ayırdık; kolye, bileklik, yüzük ve küpe seçerken neye bakmanız gerektiğini, bakımını ve hediye seçimini anlattık.

Nazar takı modelleri hangi biçimlerde yapılıyor?

Altın nazar takılar göz motifinin nasıl işlendiğine göre üç ana gruba ayrılır. İlk grupta mavi ve beyaz halkalar mine (altın yüzeye sırlanan renkli cam tozu) ile verilir. İkinci grupta mavi ton firuze gibi renkli bir taşla sağlanır. Üçüncü grupta renk yoktur; göz, altının kendi yüzeyine kabartma ya da oyma olarak işlenir.

Renkli modeller uzaktan nazar olarak hemen tanınır. Sade altın modeller ise daha az dikkat çeker ve diğer takılarla kolayca uyum sağlar. Hangisini seçeceğiniz, nazarın görünmesini mi yoksa yalnızca yanınızda olmasını mı istediğinize bağlı.

Form da ayrı bir tercih. Yuvarlak göz motifi en geleneksel olanıdır. Damla, yassı disk ve zincire dizili küçük boncuklar daha yeni yorumlardır. Peki hangisi günlük kullanıma daha uygun? Yüzeyi düz ve kenarları yuvarlak olan modeller kıyafete takılmaz, uzun süre rahat taşınır.

Tufanlar Kuyumculuk'un vitrininde bu üç grubun örnekleri yan yana duruyor. Mineli bir gözle sade altın bir gözü aynı anda boynunuzda denemek, tercihinizi çoğu zaman birkaç saniyede netleştiriyor.

Nazar boncuklu kolye seçerken boy ve zincir

Nazar boncuklu kolyede ilk karar, ucun boynun neresinde duracağıdır. Kısa boyda uç köprücük kemiğinin hemen altına oturur ve açık yakalı kıyafetlerde görünür. Uzun boyda ise uç göğüs hizasına iner ve kapalı yakanın üzerinde takılabilir.

Ucun ağırlığı zincir seçimini belirler. Birkaç gramlık dolgun bir nazar ucunu çok ince bir zincire taktığınızda yük bağlantı halkasına biner ve halka zamanla açılır. Hafif uçlarda ise ince zincir yeterlidir. Ağır uç için bir kalın zincir seçmekten çekinmeyin.

Zincire dizili nazar modelleri ayrı bir kullanım sunar. Ataç zincir (uzun, yassı halkalardan oluşan örgü) üzerine yerleştirilen küçük boncuklar boyun çevresine dağılır; tek bir odak yerine hafif bir tekrar oluşturur. Bu tür modeller başka bir kolyeyle birlikte de rahat takılır.

Zincir kombini yapacaksanız nazarı en kısa zincire koyun. Uç yukarıda kaldığında öbür zincirlerle karışmaz ve göz motifi net görünür. Tek uçlu ve zincire dizili farklı seçenekleri altın nazar kolye modelleri arasında inceleyebilirsiniz.

Nazar bileklik ve yüzükte günlük kullanım

Nazar bileklik ve yüzük, kolyeye göre çok daha fazla temas gören parçalardır. El yıkarken, masaya dayanırken, çanta taşırken yüzeyleri sürekli sürtünür. Bu yüzden bileklik ve yüzükte göz motifinin nasıl işlendiği kolyedekinden daha önemli hale gelir.

Mine yüzeyi darbeye karşı hassastır. Altın çizilir, mine çatlar. Yüzükte mineli göz avuç içine değil elin üst tarafına bakıyorsa daha az zorlanır. Bileklikte ise motifin kenarlarının altınla çevrili olması mineyi korur. Sık kullanacağınız bir parçada motifin çevresine bakmayı unutmayın.

Bileklikte zincirin cinsi de dayanıklılığı etkiler. Dorika zincir (küçük, parlak toplardan oluşan örgü) nazar boncuklarıyla birlikte kullanıldığında bileğe yumuşak oturur ve boncukların arasında görsel bir denge kurar. Kilit tarafında bir uzatma halkası bulunması ölçü ayarını kolaylaştırır.

Yüzükte ölçü, modelden önce gelir. Nazar yüzükler çoğunlukla ince bir gövdeyle yapılır ve parmağa rahat oturur. Ölçünüzden emin değilseniz satın almadan önce aldırın. Ölçü değişimi sonradan da yapılabilir, ancak motif gövdeye yakınsa işlem sınırlı kalabilir. Bileğiniz için nazar altın bileklik modelleri, parmağınız için altın nazar boncuklu yüzük modelleri farklı kalınlık ve motif seçenekleri sunuyor.

Mineli ve firuze taşlı nazar takıların bakımı

Mineli ve firuze taşlı nazar takılar, sade altın modellere göre biraz daha özen ister. Altın kimyasallardan kolay etkilenmez. Mine ve firuze ise parfüm, krem ve temizlik ürünleriyle temas ettikçe parlaklığını yitirebilir.

Firuze gözenekli bir taştır. Yağ ve kozmetik kalıntısını içine çekebilir ve zamanla rengi değişebilir. Parfümünüzü sıkın, kuruduktan sonra küpenizi ya da kolyenizi takın. Evde temizlik yaparken ve denize girerken çıkarmak da taşı korur.

Nazar küpelerde durum biraz farklı. Küpe yüze ve saça yakın durduğu için şampuan, saç spreyi ve yüz kremiyle en çok temas eden parçadır. Firuze taşlı bir küpeyi saçınızı yıkamadan önce çıkarmak, taşın rengini daha uzun süre korumanıza yardım eder.

Temizlikte sert fırça ve kimyasal kullanmayın. Ilık su ve yumuşak bir bez çoğu zaman yeterlidir. Mineli yüzeyde çatlak ya da küçük bir kopma fark ederseniz kullanmaya devam etmeden kuyumcunuza gösterin; kopma büyüdükçe onarım zorlaşır.

Tufanlar'ın kendi atölyesinde kilit onarımı, cila ve halka değişimi yapıldığı için nazar takınızın bakımı aynı adreste çözülüyor. Yılda bir kez taş yuvalarına ve kilide baktırmak, küçük bir sorunu büyümeden görmenizi sağlar.

Hediye olarak nazar takı nasıl seçilir?

Nazar takı, Türkiye'de en çok hediye edilen parçalar arasındadır. Doğum, sünnet, yeni iş, yeni ev ve mezuniyet gibi başlangıç anlarında "kötü gözden korunsun" dileğiyle verilir. Anlamı herkesçe bilindiği için hediyenin ne söylediğini ayrıca açıklamanız gerekmez.

Alacağınız kişinin takı alışkanlığına bakın. Sade altın takıyorsa renksiz ya da küçük mineli bir model uyumlu durur. Renkli taşları seviyorsa firuze taşlı bir küpe ya da mineli bir göz kolye daha doğru seçim olur. Ölçü bilmiyorsanız kolye ve küpe yüzükten daha güvenli bir tercihtir.

Hediyede gramaj da bir mesajdır. Hafif bir nazar yüzük ya da küpe küçük bir jest olarak verilir. Dolgun bir nazar kolye ise daha özel bir gün için seçilir. Hangi gün için aldığınızı düşünmek, gramaj kararını kolaylaştırır.

Bebeklere nazar hediye edilecekse küçük parçaları doğrudan bebeğin üzerine takmak yerine, büyüdüğünde takılmak üzere saklanacak bir kolye ya da bileklik seçmek daha uygundur. Birçok aile bu parçayı çocuğun ilk altın takısı olarak yıllarca saklar.

Hediyeyi seçerken parçayı elde görmek her şeyden çok işe yarıyor. 1952'den beri Fethiye'de faaliyet gösteren Tufanlar Kuyumculuk'ta nazar kolye, bileklik, yüzük ve küpe modellerini mağazada deneyebilir, aşağıdaki seçkiden çevrimiçi de inceleyebilirsiniz. Ölçü değişimi, kilit onarımı ve temizlik satın alma sonrasında da mağazanın kendi atölyesinde yapılıyor.